اکسیر، گروه کارکنان پیشین     

EXIR, The Group of IRAN AIR  

Former Employees

 اینک هشت سال از مراسم بزرگداشت زنده یاد تیمسار خادمی که درگردهم آیی اکسیر 2000 برگزار شد  میگذرد. اخیرا وقتی ویدیوی این مراسم را نگاه میکردم خاطرات گذشته بشدت برایم زنده شدند و در رویای خود به روزها و سالهای سازندگی و شکوفایی هما برگشتم. از طرفی چون درروز مراسم بدلیل کمبود وقت، برای سخنرانان از جمله خود من فرصت کافی نبود که آنطور که بایستی به همه دست آورد های آن شادروان اشاره کنیم، من بمنظور جبران مافات بخشی از خاطرات خودم را که مربوط به فرودگاه جدید تهران است برای درج در اکسیر مینویسم که همکاران گرامی و جوانان کشورم آگاه شوند و بدانند که فرودگاه جدید تهران که هم اکنون IKIA  نامیده میشود و با 20 سال تاخیربصورت ناقص و نا کافی را اندازی شده، ریشه درکجا دارد.

برمیگردم به نیمه اول دهه 1970 که من در سمت مدیر ارشد خدمات فرودگاهی زیر نظر مهندس بیژن عامری خدمت میکردم. درآن سالها ارتباط من با روانشاد خادمی گاهی از طریق رییس مستقیم ام مهندس عامری و برخی اوقات بدون واسطه بود. دریکی از آن روزها مهندس عامری بریده یک مجله انگیسی زبان را که حاوی اطلاعاتی درارتباط با یک کنفرانس بین المللی درمورد فرودگاه ها در گوادالاهارای مکزیک بود بمن داد. درزیر آن بریده نوشته تیمسار خادمی با خط قرمزدیده میشد که نوشته بود، "آقای ملکی شرکت کند."  من پس از پژوهش بیشتر دریافتم که این کنفرانس برای شرکت مدیران فرودگاه های بزرک است. در فرصت مناسبی این مطلب را مستقیما با مدیرعامل درمیان گذاشتم و گفتم قاعدتا باید رییس فرودگاه مهرآباد و یا هرشخص دیگری از طرف هواپیمایی کشوری دراین کنفرانس شرکت کند. ایشان درجواب گفتند، من بخوبی آگاهم که این وظیفه هواپیمایی کشوری ما است که دراین نوع کنفرانس شرکت فعال داشته باشد اما من با آقای اربابی صحبت خواهم کرد که شما نه بعنوان نماینده رسمی بلکه بعنوان یک ناظر بایستی دراین کنفرانس ها شرکت کنید. ضمنا ایشان اضافه کرد، من میخواهم که شما و مهندس سرمدی از خدمات عمومی حتما درتحولات مربوط به فرودگاه ها قرار بگیرید. درهرحال من و منهدس سرمدی در این کنفرانس شرکت کردیم ومن درآنجا با مدیر فرودگاه جده آشنا شدم و برای من برایم تعجب آور بود که دیدم سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی درآن زمان فعال تر از هواپیمایی کشوری ما بود.

پس ازچندی مجددا یکی از همان یادداشت ها از دفتر مدیر عامل بمن رسید که خواسته بودند من دریکی از نمایشگاه های مربوط به ماشین آلات جدید آتش نشانی درتورنتوی کانادا شرکت کنم، درحالیکه این امر صد در صد مربوط به سازمان هواپیمایی کشوری میشد، حداقل کوشش من این بود که آقای امیرحمزه رییس وقت آتش نشانی سازمان هواپیمای کشوری را قانع کنم که دراین بازدید مرا همراهی کند. متاسفانه در روز حرکت آقای امیر حمزه بجای خود یکی از مارشالر های فرودگاه را فرستاد.

پیرو کنفرانس های پیشین این بار من موظف شدم دریک کنفرانس پنج روزه دردانشگاه برکلی کالیفرنیا شرکت کنم. سه روز این سمینار آشنایی با برنامه ریزی فرودگاه ها Airport Planning ودوروز بقیه در رابطه به کاهش سروصدا درفرودگاه ها Noise Abatement بود. دراین دوره آموزشی، آقایان مهندس سرمدی از قسمت خدمات عمومی و روانشاد مهندس محمود میر سعیدی از قسمت مهندسی و تعمیرات نیز شرکت داشتند. درهمین چند روز من با آقایان مهندس عاطفی و شخص دیگری که نامش را بخاطر نمیاورم از سازمان برنامه آشنا شدم.  شرکت این آقایان از سازمان برنامه موجب تعجب من شد چون ارتباط مستقیمی بین کار سازمان آنها با این دوره آموزشی نمیدیدم. بعدها کاشف بعمل آمد که تیمسار خادمی بدلیل دوستی نزدیکی که با آقای مجید مجیدی رئیس سازمان برنامه وقت داشت ایشان را تشویق کرده بود که این آفراد را به دوره آموزشی مزبور اعزام دارد. بنظر میرسید که منظور ایشان از این کار این بوده که سازمان برنامه را که تامین کننده بودجه طرح و توسعه فرودگاه ها بود، مستقیما دراین پروژه درگیر کند.

در طی این سالها من شاهد این حقیقت بودم که مدیرعامل "هما" خیلی بیشتر از سازمان هواپیمایی کشوری به پروژه فرودگاه ها توجه دارد.  بهمین دلیل هم تمام مجله های معتبر هواپیمایی و مدیریت فرودگاهی را مطالعه و چنانچه نکته مهم و جالبی را میافت، آنرا مشخص میکرد و برای قسمت های مربوطه میفرستاد. طرح یک فرودگاه بزرک که بتواند سالها نیاز صنعت هواپیمایی بازرگانی را برآورده کند همواره در ذهن او بود و بهمین دلیل هم اعزام ما به کنفرانس و دوره های مربوط به مدیریت و اداره فرودگاه بی جهت نبود و ایشان داشت پیشاپیش ما را آماده میکرد تا درموقع لزوم در انجام این مهم نقش ایفا کنیم.

درنهایت این علاقه و پشتکار و پیشگامی ایشان دولت وقت را وادار کردکه با توجه به نقش بی تفاوت هواپیمایی کشوری، انجام این مهم را بعهده ایشان بگذارد. باین ترتیب در نیمه اول دهه 1970 بمن ابلاغ شد که بایستی دریک مسافرت ده روزه برای بازدید ازچند فرودگاه بزرگ دنیا مدیرعامل را همراهی کنم. طبق معمول آقای مهندس سرمدی از خدمات عمومی وهمچنین به توصیه تیمسار، آقای هوشنگ شهرداراز خدمات فرودگاهی نیزهمراه گروه بودند. بدعوت وزارت بازرگانی امریکا در بازدید از فرودگاه های آن کشور از فرودگاه شیکاگو که درآن زمان از نظر تردد با 33 میلیون مسافر درسال بزرگترین فرودگاه دنیا شناخته میشد و فرودگاه های کانزاس و بوستون و لوس آنجلس دیدن کرده و توسط مشاوران ساختمان این فرودگاه ها که انتظار داشتند نقشی دربرنامه توسعه فرودگاه جدید تهران داشته باشند استقبال شدیم. دراین سالها درطراحی فرودگاه ها ایده نوینی بنام  Linear Modular  عنوان میشد. این به این معنا بود که با درنظر گرفتن رشد سریع هواپیمایی و تعداد مسافرین فرودگاه های بایستی طوری ساخته میشدند که بتوانند در کوتاه ترین مدت و با کمترین هزینه وبه آسانی قابل توسعه باشند. درآن سال فرودگاه Dallas Fort Worth که بین دوشهرDallas  و Forth Worth   تکزاس واقع شده بود توسط چهار مهندس مشاور بنام های Tabbet, Abbet, McCarthy & Straton   که باختصار بنام TAMS نامیده میشدند درحال ساختن بود. من شخصا و مهندس سرمدی که از قبل درمورد این سیستم فرودگاهی مطالعاتی داشتیم قبل از بازدید خیلی مشتاق بودیم که زودتر سرساختمان این فرودگاه حضور پیدا کنیم و از نزدیک آنرا ببینیم. گروه ما یک روز تمام درمحل ساختمان فرودگاه مشغول مشاوره و یادداشت برداری بود. روز بعد دالاس را بمقصد لوس آنجلس ترک کردیم و درنهایت عازم فرودگاه شارل دوگل که آنهم توسط مشاوران Aéroports de Paris درحال ساخته شدن بود، شدیم.

بعد از تور فرودگاه شارل دوگل و صرف نهار با سرمهندس مشاور مهندس   Blockعازم تهران شدیم. درطول پرواز تیمسارمرتب نظرات ما را میخواست و تیم سه نفره ما، من و سرمدی و شهردار، صرفنظر از جنبه های سیاسی یا اقتصادی و فقط صرفا ازدید تکنیکی ومزیت ایده جدید طرفدار مشاورین  TAM بودیم چون همه معتقد بودیم از آنجاییکه این شرکت تجربه کافی از ساختن فرودگاه دالاس بدست آورده درساخت فرودگاه تهران اشتباهات خود را تصحیح خواهد نمود. تیمسار مدیرعامل با نظرات ما موافق بود معهذا چون میدانست که گزارش نهایی باید به دربار برود، با توجه به نفوذ فرانسوی ها در دربار و شخص ملکه زیاد به ما امید نمیداد. بالاخره گزارش تهیه شد و نتیجه نهایی پیروزی تیم هما در انتخاب مشاور بود. این انتخاب بزودی اعلام گردید وشرکت مهندسین مشاورعبدلعزیز فرمان فرماییان بعنوان مهندسین مشاور ایرانی انتخاب گردید. 

چندی بعد مهندسین مشاور   TAMSمهندس جوانی بنام Kendal را به تهران اعزام ونامبرده دفتر کوچکی دربلوار الیزابت نزدیک به دفترمهندسین مشاور فرمانفرماییان دائر نمود. درمدت زمان کوتاهی نقشه هوایی  Master Planفرودگاه جدید Tehran International Airport (TIA) تهیه گردید و در حدود 15 هزار هکتار (هرهکتار 10000متر مربع) برای فرودگاه ومتعلقات آن درنظر گرفته شد که دولت را مجبور به خریداری و واگزاری زمین نمود.

زیرسازی، جاده سازی و باند سازی اولین  ترمینال قرار بود سال 1984 افتتاح شود. جلسات مرتب در محل دفتر فرمانفرماییان تشکیل میشد و من ومهندس سرمدی عضو همیشگی آن جلسات بودیم و شخص تیمسار خادمی مدیرعامل هما بر پیشرفت امور نظارت داشت تا اینکه انقلاب شد و تمام این برنامه ریزی ها و نقشه ها در شور وتب و تاب انقلاب به بوته فراموشی سپرده شد تا اینکه پس از 20 سال نقشه بیرون کشیده شد و طبیعتا با توجه به روابط بین ایران و امریکا مشاوران امریکایی حذف شده و آنطور که من شنیدم با فرانسوی ها   Aéroports de Paris تماس گرفته شد اما ظاهرا این سازمان فرانسوی پس از بررسی و پیشنهاد ایران برای همکاری، آنرا رد کرد.  پس از آن مشاوران ترک وارد صحنه شدندولی این همکاری هم ادامه نیافت و بالاخره آنطوبیکه ادعا میشود مشاوران ایرانی آنچه را که امروز مشاهده میکنید به پایان بردند.

من این مطالب را نوشتم که نقش تیمسار خادمی، دوراندیشی ها و تلاش های او برای به سامان رساندن  پروژه TIA ناگفته نمانده باشد. او همیشه به اعتلای نام ایران و پیشرفت و عظمت "هما" فکر میکرد و دراین راه ازهیچ تلاشی فروگزار نمیکرد.   

---

درارتباط با این مقاله و IKIA از این سایت دیدن کنید     

 عکس زیر از سایت رسمی فرودگاه امام گرفته شده و نتیجه یک نظرخواهی است. اصل صفحه را میتوانید دراینجا ببینید